حمود خاقانی – کارشناس بین المللی انرژی روز جمعه 14 آذرماه 1404 بهای گاز طبیعی دربازار اروپا ا علی رغم سردی هوا و نیز کاهش حجم ذخیره سازی کمتر از میانگین معمول و بنا به گزارش رسانه های مختلف از جمله یورونیوز در حال کاهش بیشتر می باشد. چرا؟ برخی می گویند که افزایش واردات ال‌ان‌جی (گاز طبیعی مایع) از آمریکا به بازار اروپا ممکن است میزان عرضه گاز طبیعی را بیشتر از تقاضا کرده است. درهمین حال این بحث نیز مطرح شده که رابطه قیمت بین گاز طبیعی اروپا و آمریکا تابع چه عواملی است؟بهای گاز طبیعی در بازار شاخص مرجع هلند، مشهور به TTF ، روز سه‌شنبه 11 آذرماه 1404 به کمتر از ۲۸ یورو به ازای هر مگاوات‌ساعت کاهش پیدا کرد. قیمتی که از ماه فروردین ماه 1403 ( آوریل ۲۰۲۴ میلادی ) تا روز 11 آذرماه 1404 سابقه نداشت. این کاهش بها برای گاز طبیعی درحالی تجربه می شود که زمستان زود هنگام و هوای سرد را اروپائی ها تجربه می کنند. نکته قابل توجه اینکه از اوائل سال جاری میلادی تاکنون، نرخ بهای گاز در اروپا بیش از ۴۵ درصد کاهش یافته و نسبت به اوج کمبود و بحران انرژی در سال 1401 ( ۲۰۲۲ میلادی) نیز بیش از ۹۰ درصد پایین‌تر آمده است. بسیاری تصور می کنند که کاهش بهای گاز طبیعی غیرمنتظره می باشد. چرا؟ برای اینکه هم هوا سرد شده، یعنی قاعدتا” تقاضا برای مصرف افزایش یافته و هم میزان حجم گاز طبیعی ذخیره شده کاهش نشان می دهد. درواقع تا روز یک شنبه 9 آذرماه 1404 ( ۳۰ نوامبر 2025 میلادی) ، ذخایر گاز اروپا تنها ۷۵ درصد پر بود که حدود ۱۰ درصد کمتر از میانگین پنج‌ساله اخیر می باشد. در آلمان، که بزرگ‌ترین بازار گاز اروپا محسوب می شود ، سطح ذخایر گاز طبیعی حتی کمتر بود و تنها ۶۷ درصد، یعنی بیش از ۲۰ درصد پایین‌تر از میانگین فصلی می باشد. گاز آمریکا بازار اروپا را تغییر می دهد؟ کارشناسان اقتصاد انرژی می گویند که عامل اصلی کاهش قیمت‌های گاز طبیعی دراروپا بدلیل واردات گاز طبیعی از آن‌سوی اقیانوس اطلس یعنی آمریکا می باشد. صادر کنندگان گاز طبیعی حجم صادرات گاز طبیعی مایع (LNG) آمریکا به اروپا را افزایش داده اند تا کاهش عرضه گاز طبیعی روسیه به اروپا را جبران کنند. این اقدام آمریکا موجب تغییر درموازئه بازار جهانی انرژی شده است. طبق داده‌های کپلر، محموله های گاز طبیعی مایع آمریکا حدود ۶۵ درصد از واردات LNG اروپا در سال جاری را به خود اختصاص داده اند. کاهش تقاضا برای خرید گاز طبیعی مایع در بازار آسیا و افزایش ظرفیت صادرات گاز طبیعی آمریکا ، اروپا را به مقصد اصلی گاز طبیعی مایع LNGتولیدی آمریکا تبدیل کرده است.درنتیجه نرخ بهای گاز طبیعی اروپا در بازار هلند TTF روند کاهشی پیدا کرده و اسپرد ( تفاوت بین قیمت خرید و قیمت فروش گاز طبیعی مایع که این تفاوت قیمت، هزینه پنهانی است که یک معامله‌گر برای ورود به هر معامله‌ای می‌پردازد. برخلاف کمیسیون‌های مستقیم، اسپرد معمولاً به طور نامحسوس از حساب کسر می‌شود و می‌تواند به طور قابل توجهی بر سود یا زیان نهایی خریدار یا فروشنده تأثیر بگذارد ) یا اختلاف قیمت – بین قیمت گاز طبیعی اروپا و آمریکا را محدود می کند.فاصلهٔ قیمتی میان TTF و هنری‌هاب به‌شدت کاهش یافته استبه‌طور سنتی، گاز آمریکا — که قیمت آن در بازار مشهور به هنری‌هاب تعیین می‌شود — به دلیل وفور تولید داخلی در آمریکای شمالی، معمولاً با تخفیف نسبت به گاز بازار اروپا (TTF) معامله می‌شد. اما، این فاصله در سال جاری به‌طور چشمگیری کاهش یافته و از حدود ۱۲ دلار به ازای هر میلیون واحد حرارتی بریتانیا (MMBtu) در ابتدای سال جاری میلادی ، به تنها ۴٫۸ دلار رسیده است؛ یعنی کمترین سطح از اردیبهشت ماه 1400 (ماه مه ۲۰۲۱ میلادی ) تاکنون. دربازار گاز اروپا ” TTF ” قیمت گاز طبیعی کمی کمتر از ۱۰ دلار به ازای هر MMBtu معامله می‌شود؛ یعنی تنها حدود دو برابر قیمت گاز بازار هنری‌هاب درآمریکا که این هفته به‌طور متوسط ۵٫۰۴۵ دلار بوده است. برای مقایسه، در اوج بحران انرژی سال1401 ( ۲۰۲۲ میلادی ) ، قیمت گاز دربازار اروپائی TTF به ۳۵۰ یورو به ازای هر مگاوات‌ساعت حدود ۱۰۰ دلار به ازای هر MMBtu رسید، در حالی که قیمت گاز دربازار هنری‌هاب نزدیک به ۱۰ دلار بود؛ شکافی بی‌سابقه میان دو سوی اقیانوس اطلس که به حدود ۹۰ دلار به ازای هر MMBtu می‌رسید. کاهش شکاف قیمت نشان می دهد که اصل عرضه و تقاضا بصورت گسترده ای دربازار انرژی جهانی بصورت جدیدی تنظیم شده است. گاز طبیعی مایع صادراتی آمریکا برای اروپا تامین امنیت عرضه گاز را تعریف کرده و ترس از کمبود را کاهش داده و احساس عادی بودن بازار عرضه و تقاضا را به بازارها بازگردانده . ولی ، اروپا را به آمریکا وابسته کرده است.

افزایش عرضه گاز طبیعی آمریکا به اروپا موجب کاهش بیشتر بهای گاز طبیعی مصرفی دراروپا خواهد شد. پیش‌بینی‌تحلیلگران بانک گلدمن ساکس پیش‌بینی می‌کنند که روند متعادل‌شدن بازار گاز در طول این دهه ادامه خواهد داشت. سامانتا دارت، رئیس بخش تحقیقات کالایی این بانک، به گزارش یورونیوز انتظار دارد افزایش عرضه جهانی — به‌ویژه از سوی آمریکا — باعث بالا رفتن سطح ذخیره‌سازی‌ها در اروپا شده و به‌تدریج موجب کاهش قیمت گاز طبیعی دربازار اروپائی TTF و قیمت گاز در اروپا شود. گلدمن ساکس قیمت TTF را برای سال آینده ۲۰۲۶ میلادی حدود ۲۹ یورو به‌ازای هر مگاوات‌ساعت و برای سال ۲۰۲۷ حدود ۲۰ یورو برای هر مگاوات ساعت پیش‌بینی می‌کند. براساس این تحلیل، در سال‌های ۲۰۲۸ تا ۲۰۲۹میلادی ، افزایش ظرفیت ذخیره‌سازی در شمال‌غرب اروپا ممکن است قیمت گاز طبیعی دربازار اروپانی TTF را تا ۱۲ یورو کاهش دهد؛ سطحی که می‌تواند آربیتراژ ( به فرانسوی: Arbitrage در علم اقتصاد و مالیه به معنای بهره گرفتن از تفاوت قیمت بین دو یا چند بازار برای کسب سود است. به عبارتی سود آربیتراژی زمانی ایجاد می‌شود که یک کالای مشابه در دو بازار مختلف یا در مواردی خاص در دو قالب متفاوت عرضه می‌شود اما قیمت‌های یکسانی ندارد) صادرات LNG به آمریکا را از بین ببرد و حتی منجر به لغو برخی محموله‌های صادراتی گاز آمریکا شود. این وضعیت به‌نوبه خود می‌تواند قیمت گاز داخلی آمریکا را کاهش دهد، به‌طوری‌که قیمت Henry Hub ممکن است تا ۲٫۷۰ دلار به‌ازای هر MMBtu پایین بیاید. اما، پس از سال ۲۰۳۰ میلادی ، گلدمن ساکس احتمال می‌دهد دوباره بازار جهانی LNG دچار محدودیت عرضه شود؛ عمدتاً به دلیل سیاست‌های کربن‌زدایی چین و افزایش سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های انرژی در آسیا. در چنین شرایطی، آربیتراژ فراآتلانتیکی دوباره فعال می‌شود و قیمت Henry Hub دوباره بالای ۴ دلار و قیمت TTF بالای ۳۰ یورو به‌ازای هر مگاوات‌ساعت بازخواهد گشت. جایگاه گاز ایران دربازار های جهانی کارشناسان اقتصاد انرژی می گویند ، چنانچه ایران برای جلب و جذب سرمایه گذاری بین المللی درصنعت نفت وگاز ایران از هم اکنون شرایط لازم را تعریف و برنامه ریزی کند، پس از خاتمه جنگ اکراین می تواند با روسیه و آمریکا برای عرضه وفروش گاز طبیعی مایع و یا تبدیل گاز به برق و صادرات برق به بازارهای مصرف رقابت کند.