🇮🇷 تحریریه #سلام_خبر

♦️ فقیهان، آغازگر دوره دوم جنگهای ایران و روس

برای اشنا شدن با نحوه زندگی‌ مردم در دوران قاجاریه، بد نیست از زبان یکی‌ از مورخان آن دوره بشنویم. در باب نحوه زندگی‌ مردم در دوران قاجاریه، حاج سیاح می‌‌نویسد:

🔺تمام مملکت خراب گردیده، از قشون و اسلحه، و ذخیره و خزینه دولتی، جز اسم نمانده، علوم و صنایع که سبب ترقی‌ مملکت است، بلکلیه متروک شده. برای اغفال مردم، فقط سالی‌ مبلغی به ملاهای  متنفذ ولایات و تهران می‌‌دهند که ایشان سکوت کرده، اعتراضی به این کارها ننمایند، و زیارت و تعزیه داری را روز بروز رونق دهند تا مردم را مشغول کرده، نگذارند که ملتفت شده، بفهمند در دنیا چه خبر است. به همین دلیل هم از رفتن به خارجه، بخصوص برای تحصیل سخت جلوگیری می‌‌شود، و محتاج به اجازه مخصوص است. چیزی که بعد از صفویه زیاد ترقی‌ کرده، تعصب و فحش، و لعنت، و سر و سینه زدن و تعزیه داری است، و از اسلام آنچه باقی‌ مانده است همان زیارت رفتن، و حمل نعش است (۳۴).

🔺علت دوره دوم جنگ‌های ایران و روس هر چه باشد، خروجی آن فتوای جهاد فقیهان، و آغاز دوره دیگری از جنگ است که اگرچه از دوره اول کوتاه تر بوده، اما عواقب آن به مراتب فاجعه بارتر بوده است. بی‌ گمان نقص در پیمان گلستان به سال ۱۸۱۳، و مسکوت ماندن سرنوشت گوکچا، و ایروان، و آزار ایرنیان به دست یرملوف، فرمانده ارتش روسیه در قفقاز آتش زیر خاکستر بوده است.

🔺 عباس میرزا نائب السلطنه به فکر اتحاد با امپراطوری عثمانی بود تا جبهه مشترکی را بر ضدّ روسیه باز کنند. این بود که عباس میرزا هم در پی‌ فرصتی بود تا ضرب شصتی به روسیه نشان دهد. در اینجا باید بر نقش خان‌های فراری منطقه قفقاز به ایران اشاره کرد. بدیهی‌ است که خان‌های فراری قاراباغ، و شیروان زمین‌های خود را از دست داده، و به امید آن بودند که با جنگی دیگر، این زمین‌ها را تصاحب کنند. خان‌های فراری، و وابستگان آنها در مناطق اشغالی، به فقیهان نامه می‌‌نویسند، و به آنها شکایت می‌‌برند، و از آنها می‌‌خواهند که اعلام جنگ بدهند. ماده ۱۵ پیمان ترکمان چای به روشنی بر این نکته تاکید می‌‌کند (۳۴).

🔺در این زمان که احتمال وقوع جنگ بین ایران و روسیه بالا می‌‌گیرد، دولت روسیه به دلیل بی‌ میلی به جنگ، سفیر خود را همراه با هدایای فراوان به دربار فتحعلیشاه می‌‌فرستد، اما فقیهان از پذیرش مصالحه امتناع می‌‌کنند. پس از برگشت سفیر روسیه، آقا سید محمد، حاجی ملا محمد جعفر استرابادی، آقا سید نصرالله استرابادی، حاج سید محمد تقی‌ قزوینی، به اتفاق حاج ملا احمد نراقی کاشانی و حاج ملا عبدالوهاب قزوینی که از سایرین معروف تر بودند، به دیدار فتحعلیشاه رفته، و به اتفاق فتوا بر جهاد بر علیه دولت روسیه صادر می‌‌کنند (۳۶).

🔺جزئیات علت نپذیرفتن صلح نامه با روس‌ها از طرف فقیهان آن بوده است که خوانین به مجتهد معروف آن زمان، آقا سید علی‌ اصفهانی در عتبات نامه می‌‌نویسند از دزدی‌ها و تجاوزات به زنان مسلمه گزارش می‌‌دهند، و آقا سید علی‌ مجتهد اصفهانی جهاد با روس‌ها را، علی‌ رغم میل فتحعلیشاه قاجار، تکلیف شرعی اعلام کرده، آخوند ملا رضای خوئی آذربایجانی با حکم جهاد به دربار فتحعلیشاه می‌‌فرستد، و پس از آنکه فتحعلیشاه آخوند ملا رضای خوئی آذربایجانی را به حضور می‌‌پذیرد، سایر فقیهان با هم مکاتبه کرده، و از حکم جهاد با روس‌ها پشتیبانی می‌‌کنند. آنگاه فتحعلیشاه مبلغ ۳۰۰ هزار تومان به فقیهان برای امر جهاد اختصاص می‌‌دهد، و عبدالله خان امین الدوله را مامور پذیرایی از فقیهان مهاجرت کرده به تهران می‌‌کند (۳۷).

🔺و این همه در هنگامی اتفاق افتاد که روس‌ها سر سازش داشتند، و در پی‌ جنگ دیگری نبودند (۳۸).

در این میانه، فتحعلیشاه از معتمد الدوله میرزا وهاب، و حاجی میرزا ابوالحسن خان وزیر خارجه نظر می‌‌خواهد، و آنها با شروع جنگ مخالفت می‌‌کنند، و عباس میزرا نائب السلطنه نیز از آنها حمایتع می‌‌کند، اما فقیهان برای آنها پیام‌های تهدید آمیز فرستاده، می‌‌گویند که آنها در اسلام خود، دچار ضعف هستند که از حکم جهاد پرهیز می‌‌کنند

.

🔺سفیر روسیه نیز از فتحعلیشاه می‌‌خواهد که هیأتی به روسیه گسیل دارند تا با امپراطور روسیه رایزنی کرده، از جنگ دوری کنند، اما کسی‌ سفیر روسیه را جدی نمی‌‌گیرد. سفیر روسیه از فقیهان درخواست ملاقات حضوری می‌‌کند تا آنها را به ترک مخاصمه راضی‌ گرداند، اما فقیهان پاسخ می‌‌دهند که در اسلام، گفتگو با کفار حرام است، و حتا اگر روس‌ها از خاک ایران خارج شوند نیز، حکم جهاد همچنان پابرجاست. جالب آنکه فتحعلیشاه به سفیر روسیه ۱۰۰۰ تومان سکه طلا به همراه برخی‌ هدایای دیگر داده، به همراه میرزا اسماعیل، منشی‌ مخصوص خود از راه آذربایجان، به روسیه برمی‌ گرداند (۳۹).

ادامه 👇👇

https://t.me/SalamNewsCh